رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,361
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
انتقام و #خونخواهي در قرآن و سنت
❓آیا داشتنِ روحیه انتقام ممدوح است یا مذموم؟
🔻شارع هيچ تشويقي به #انتقام نكرده است
نگاه قرآنی و روایی به مسئله #انتقام و عفو
♻اگر با خطبه «مُتَّقِین» (خطبه هَمّام) در نهجالبلاغه آشنا باشید، میدانید که وقتی همام از #امیرالمؤمنین علی (عَلَیْهِ السَّلَامُ) خواست تا اوصاف پارسایان را برای او توصیف کنند (خطبه ۱۹۳)، حضرت در بیان این اوصاف به این فراز رسیدند:
«إِنْ بُغِیَ عَلَیْهِ صَبَرَ حَتَّی یَکُونَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی یَنْتَقِمُ لَهُ». یعنی انسانِ باتقوا، اگر مورد ظلم و تعدی قرار گیرد، صبر پیشه میکند تا خداوندِ متعال شخصاً برای او انتقام بگیرد.
یکی از بارزترین ویژگیهای متقین این است که خود رأساً اقدام به انتقام نمیکنند، کینهتوزی نمیکنند و بهدنبال خونخواهیِ شخصی نیستند.
همچنین مرحوم علامه طباطبایی در «سُنَنُ النَّبِیِّ» و در تفسیر «الْمِیزَانُ» روایتی نقل میفرمایند که:
«إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ) لَمْ یَنْتَقِمْ مِنْ نَفْسِهِ مِنْ أَحَدٍ قَطُّ»؛
یعنی سیره قطعیِ #پیامبر اکرم (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ) این بود که هرگز برای شخصِ خودش از احدی انتقام نگرفت و در برابر مظالم، همواره عفو و گذشت میفرمود.
🟢ممکن است این شبهه در ذهن شما فضلا خطور کند که خداوند در قرآن کریم اجازه انتقام و مقابله به مثل داده است؛ مانند احکام « #قصاص».
بله، مصالحِ اجتماعیِ امت ایجاب میکند کسی که به حقوق دیگران تعدی کرده، #مجازات شود؛ اما همان شارع مقدسی که اجازه قصاص داده، ما را ترغیب کرده است که از اجرای آن صرفنظر کرده و #عفو کنیم.
این دو مفهوم در قرآن در کنار یکدیگر قرار دارند.
🔺 در آیه ۱۷۸ سوره مبارکه بقره خداوند میفرماید:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ فِی الْقَتْلَی». این بخش مربوط به اصل تشریعِ قصاص است. اما در ادامه همین آیه میفرماید: «فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخِیهِ شَیْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَدَاءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسَانٍ». دقت بفرمایید! خداوندِ متعال قاتل را «برادر» خطاب میکند تا به قضیه جنبه عاطفی ببخشد؛ گویی میفرماید آیا انسان از برادرِ خودش هم انتقام میگیرد؟
👌👌 پس در همان آیهای که حکم #قصاص مطرح است، تشویقِ اصلی بر #عفو و گذشت قرار دارد.
🔺همچنین در آیه ۱۲۶ سوره نحل میخوانیم:
«وَ إِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ»؛ اگر ظلم و آزاری به شما رسید، دقیقاً به همان اندازه (تلافی و مقابله به مثل) عقاب کنید.
اما بلافاصله در ادامه میفرماید: «وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَیْرٌ لِلصَّابِرِینَ»؛ اما اگر خویشتنداری کنید و صبور باشید، برای شما بهتر است.
👌ما نباید آیات الهی را تقطیع کنیم؛ این پیوستها در ذیلِ همان آیاتی است که جوازِ مقابله به مثل میدهند. بدیهی است که #مقابله_به_مثل باید بهعنوان یک حقِ شرعی و قانونی رسمیت داشته باشد، والّا جنایتکاران تمام دنیا را به تباهی میکشند؛
اما در مقامِ عمل، شارع هیچ #تشویقی به اجرای آن نکرده است.
تفاوت انتقام الهی با انتقام انسانی
#خونخواهی امام حسین(ع) به معنای برچیدن نظام ظلم و استقرار #عدالت است
دو پرسش مطرح است:
1-#انتقام در خصوص شهادت اباعبدالله الحسین (عَلَیْهِ السَّلَامُ) چه جایگاهی دارد؟
با التفات به اینکه قتله کربلا در قیامهای انتقامجویانه پس از عاشورا کشته شدند (مثلاً اشقیایی چون عمر بن سعد و عبیدالله بن زیاد توسط کسانی مانند مختار ثقفی به مجازات رسیدند)، اصرار بر استمرار این #خونخواهی در فرهنگ شیعه به چه معناست؟
2-اینکه در اعتقادات ما بیان میشود حضرت ولیعصر (عَجَّلَ اللَّهُ تَعَالَی فَرَجَهُ الشَّرِیفَ) ظهور میکنند تا انتقام خون امام حسین (عَلَیْهِ السَّلَامُ) را بگیرند، چه مفهومی دارد؟
آیا این بدان معناست که خون حضرت همینطور روی زمین مانده تا در نهایت در آخرالزمان توسط امام زمان (عَجَّلَ اللَّهُ فَرَجَهُ) انتقام آن گرفته شود؟
❇حقیقت #انتقام_الهی در کلام سیدالشهدا (ع) و امیرالمؤمنین (ع)
در منابع معتبر مقتل نظیر «وَقْعَهُ الطَّفِّ» اثر ابومخنف نقل شده است که در عصر عاشورا و در آن لحظات پایانی، امام حسین (عَلَیْهِ السَّلَامُ) خطاب به لشکر کوفه فرمودند:
به خدا قسم امیدوارم خداوند در برابر این اهانتها، به من کرامت ببخشد و جبران کند؛ «ثُمَّ یَنْتَقِمُ لِی مِنْکُمْ مِنْ حَیْثُ لَا تَشْعُرُونَ»؛ خداوند برای من از شما #انتقام خواهد گرفت، آنهم از جایی که خودتان هم شعور و درکش را نخواهید داشت!
ممکن است بفرمایید این انتقام نهایتاً از آستینِ امثال #مختار بیرون آمد؛ اما خیر، کلام حضرت عمیقتر است: «مِنْ حَیْثُ لَا تَشْعُرُونَ». یعنی انتقامی از شما گرفته میشود که اصلاً متوجه نمیشوید از کجا دارید ضربه میخورید!
⭕امام (عَلَیْهِ السَّلَامُ) فرمودند خدا انتقام میگیرد؛ یعنی خون مظلوم در نظام آفرینش اثرِ وضعی دارد و کار خودش را میکند، چه جانی بفهمد چه نفهمد.
🔻در روایتی (روایت سَکونی)، یکی از سپاهیان ابنزیاد با گستاخی فریاد زد:
(ای پسر فاطمه، خداوند چگونه میخواهد از ما انتقام بگیرد؟).
حضرت فرمودند: «یُلْقِی بَأْسَکُمْ بَیْنَکُمْ وَ یَسْفِکُ دِمَاءَکُمْ»؛ خداوند شما را به جان هم میاندازد!
یعنی تاوانِ این خونِ ریختهشده صرفاً این نیست که قاتل با خنجر مجازات شود؛ بلکه کل جامعه تبدیل به یک جامعه مصیبتزده، فلاکتبار و سیاه میشود که همه مردم با هم سر ناسازگاری پیدا میکنند و کدورت همهجا را فرا میگیرد. این همان انتقامی است که نمیفهمند از کجا خوردهاند.
🔴تفاوتِ بنیادین انتقام ما با انتقامِ الهی در همینجاست. 👌👌جنس #انتقامِ_خدا، همان عوارض و پیامدهای وضعیِ اعمالِ خودِ ماست.
♻ امیرالمؤمنین علی (عَلَیْهِ السَّلَامُ) در خطبه ۱۵۸ نهجالبلاغه درباره ظلم بنیامیه میفرمایند:
به خدا قسم هیچ خانه و خیمهای نمیماند مگر آنکه ظلمِ بنیامیه وارد آن شده و تاریکیاش همهجا را فرامیگیرد. سپس میفرمایند: «وَ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْ ظُلْمِهِمْ»؛
خداوند از این ظالمان #انتقام میگیرد. چگونه؟
در خورد و خوراک و نوشیدنیهایشان؛ «شِعَارُهُمُ الْخَوْفُ وَ دِثَارُهُمُ السَّیْفُ»؛
زندگیشان توأم با #ناامنی، ترس و وحشت میشود و خودشان هم نمیفهمند که اینها تاوان و عوارضِ همان ظلمی است که بر جامعه مستولی کردهاند.
♻همچنین حضرت در خطبه ۱۰۵ میفرمایند: «أَلَا وَ إِنَّ لِکُلِّ دَمٍ ثَائِراً، وَ لِکُلِّ حَقٍّ طَالِباً». هر خونی در این عالم، خونخواهی دارد.
⁉#خونخواه خونِ اهلبیت کیست؟
«وَ إِنَّ الثَّائِرَ فِی دِمَائِنَا کَالْحَاکِمِ فِی حَقِّ نَفْسِهِ، وَ هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا یُعْجِزُهُ مَنْ طَلَبَ، وَ لَا یَفُوتُهُ مَنْ هَرَبَ».
خونخواه ما شخصِ خداوند است؛ خدایی که هیچکس نمیتواند از دام انتقام و حکومتِ او فرار کند و هر زمان که فرمانِ انتقام الهی صادر شود، محقق خواهد شد.
سپس حضرت خطاب به بنیامیه قسم یاد کرده و میفرمایند: ای بنیامیه که ظلم کردید! بهزودی این قدرت و #حکومت از دست شما خارج شده و به دست دشمنانتان میافتد.
👌👌 این انتقال قدرت از #ظالم به دشمنانش، مصداقِ اتمّ #انتقام_الهی است.
با این تفاسیر، وقتی میگوییم امام زمان (عَجَّلَ اللَّهُ تَعَالَی فَرَجَهُ الشَّرِیفَ) «مُنْتَقِم» است، یعنی حضرت چنان ساختارِ ظلم را از بیخوبنِ صحنه هستی برمیکند که انتقام تمام مظلومانِ تاریخ گرفته میشود و قلب همه آنان آرام میگیرد.
از سخنراني ايت الله سروش محلاتي -محرم 1405كلمات كليدي: انتقام عفو خونخواهي قصاص ویرایش بوسیله کاربر 1405/05/02 12:01:55 ق.ظ
| دلیل ویرایش: ویرایش
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,361
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
🔴امام سجاد هيچ يك از قيامهاي #خونخواهي امام حسين را تاييد نكرد
⭕️خونخواهي و مطالبه خون امام حسين، يعني تلاش براي براي تحقق اهداف عالیه قیام ایشان .
❇حق قصاص براي اولياي دم مظلوم
در قرآن کریم قانونی به نام #قصاص داریم، آیه ۱۷۸ بقره اصل قصاص و آیه بعد فلسفه قصاص را بیان فرموده است. در سوره اسراء هم فرموده است:
وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا فَلَا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا، در ابتدا فرموده حق ندارید انسانی را مگر در مسیر حق و عدالت بکشید که قصاص و جهاد یکی از مسیرهای حق است.
قرآن از به ناحق کشته شدن به «مظلوما» تعبیر کرده و تاکید دارد که ما حق قصاص را برای اولیای دم قائل هستیم و الیته اولیای دم هم نباید در کشتن #اسراف کنند.
🟢امیرمؤمنان(ع) وقتی ابن ملجم مرادی یک ضربه به او زد به حسن بن علی(ع) فرمودند اگر من سالم ماندم که خودم تدبیری خواهم کرد ولی اگر از دنیا رفتم فقط یک ضربه به او بزنید و او را مثله و شکنجه نکنید.
🔴امام #سجاد ع هيچ يك از قيامهاي #خونخواهي امام حسين را تاييد نكرد
در بحث ما ، کشته شدن مظلومی به نام امام #حسین (ع) را داریم و باید ببینیم در اینجا
❓اولیای دم امام حسين(ع) چه کسانی هستند؟
در تاریخ سه قيام ،قیام مردم مدینه موسوم به حره، قیام توابین و قیام مختار ثقفی، در خونخواهی امام حسین(ع) انجام شد.
امام سجاد(ع) در جنگ مدينه (واقعه حره) اعلام #بیطرفی کردند، اگر امام بی طرف نبودند و تقیه نمیکردند نسل امامت منقرض شده بود
#توابين و سليمان بن صرد هم طبق اجتهاد خودش توبه عملی کرد. ما در هیچ جای تاریخ نداریم که قیام توابین با تایید و نظر امام سجاد(ع) باشد بلکه اجتهاد خود آنها بود.
#مختار هم با یارگیری از موالیان (اعم از ایرانی و اغیرایرانی) و ارتباط با محمدبن حنفیه (که البته این هم خیلی صریح نیست) اقدام خود را شروع کرد و ما هیچ سند تاریخی نداریم که وی حکمی از امام سجاد(ع) گرفته باشد.
قيام مختار به صورت نسبی در مقایسه با قیامهای قبل موفقتر بود و حرمله و ابن زیاد و خولی و شمر و عمرسعد و … را کشت ولی نسبت به اهداف قیام امام حسین(ع)، قیام موفقی نبود.
⭕️امام زمان عج، تنها خونخواه صالح حسین ع
❓حال چه کسی خونخواه امام خواهد بود؟
در درجه اول خونخواه امام حسین(ع)، خود خداست ولی خدا اراده خود را از طریق امام معصوم(ع) جاری میکند و آن امام، #امام_زمان (عج) است.
در دعای ندبه میخوانیم: این الطالب بدم المقتول بکربلا؛
در زیارت عاشورا هم میخوانیم: فاسئل الله الذی اکرم مقامک و اکرمنی بک ان یرزقنی طلب ثارک مع امام منصور من اهل بیت محمد(ص).
خود امام سجاد(ع) هم فرمودهاند از خدا میخواهم که روزی من کند که دنبال خونخواهی امام حسین(ع) زیر پرچم امام منصور از اهل بیت محمد(ص) باشم.
🟢خونخواهي و مطالبه خون امام حسين، تحقق اهداف عالیه قیام ایشان است.
❓حال ممکن است این سؤال پیش بیاید که مگر مختار قاتلان را قصاص نکرد؟
این، بخشی از کار است زیرا امام حسین دنبال اقامه حق و از بین بردن باطل، امر به معروف و نهی از منکر و … بود و مادامی که اهداف ایشان در تمام پهنه هستی و حداقل در جهان اسلام محقق نشده است
🔻🔻خون امام حسین(ع) مطالبه دارد و پیجویی خون او یعنی تحقق اهداف عالیه قیام ایشان .
از سخنراني دكتر مجيد معارف استاد دانشگاه تهران-محرم 1404
|
|
|
|
|
|
جهش به انجمن
شما مجاز به ارسال مطلب در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ارسال پاسخ در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به حذف مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ویرایش مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ایجاد نظر سنجی در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به رای دادن در این انجمن نمی باشید.
