رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,380
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
انتقام و #خونخواهي در قرآن و سنت
❓آیا داشتنِ روحیه انتقام ممدوح است یا مذموم؟
🔻شارع هيچ تشويقي به #انتقام نكرده است
نگاه قرآنی و روایی به مسئله #انتقام و عفو
♻اگر با خطبه «مُتَّقِین» (خطبه هَمّام) در نهجالبلاغه آشنا باشید، میدانید که وقتی همام از #امیرالمؤمنین علی (عَلَیْهِ السَّلَامُ) خواست تا اوصاف پارسایان را برای او توصیف کنند (خطبه ۱۹۳)، حضرت در بیان این اوصاف به این فراز رسیدند:
«إِنْ بُغِیَ عَلَیْهِ صَبَرَ حَتَّی یَکُونَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی یَنْتَقِمُ لَهُ». یعنی انسانِ باتقوا، اگر مورد ظلم و تعدی قرار گیرد، صبر پیشه میکند تا خداوندِ متعال شخصاً برای او انتقام بگیرد.
یکی از بارزترین ویژگیهای متقین این است که خود رأساً اقدام به انتقام نمیکنند، کینهتوزی نمیکنند و بهدنبال خونخواهیِ شخصی نیستند.
همچنین مرحوم علامه طباطبایی در «سُنَنُ النَّبِیِّ» و در تفسیر «الْمِیزَانُ» روایتی نقل میفرمایند که:
«إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ) لَمْ یَنْتَقِمْ مِنْ نَفْسِهِ مِنْ أَحَدٍ قَطُّ»؛
یعنی سیره قطعیِ #پیامبر اکرم (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ) این بود که هرگز برای شخصِ خودش از احدی انتقام نگرفت و در برابر مظالم، همواره عفو و گذشت میفرمود.
🟢ممکن است این شبهه در ذهن شما فضلا خطور کند که خداوند در قرآن کریم اجازه انتقام و مقابله به مثل داده است؛ مانند احکام « #قصاص».
بله، مصالحِ اجتماعیِ امت ایجاب میکند کسی که به حقوق دیگران تعدی کرده، #مجازات شود؛ اما همان شارع مقدسی که اجازه قصاص داده، ما را ترغیب کرده است که از اجرای آن صرفنظر کرده و #عفو کنیم.
این دو مفهوم در قرآن در کنار یکدیگر قرار دارند.
🔺 در آیه ۱۷۸ سوره مبارکه بقره خداوند میفرماید:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ فِی الْقَتْلَی». این بخش مربوط به اصل تشریعِ قصاص است. اما در ادامه همین آیه میفرماید: «فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخِیهِ شَیْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَدَاءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسَانٍ». دقت بفرمایید! خداوندِ متعال قاتل را «برادر» خطاب میکند تا به قضیه جنبه عاطفی ببخشد؛ گویی میفرماید آیا انسان از برادرِ خودش هم انتقام میگیرد؟
👌👌 پس در همان آیهای که حکم #قصاص مطرح است، تشویقِ اصلی بر #عفو و گذشت قرار دارد.
🔺همچنین در آیه ۱۲۶ سوره نحل میخوانیم:
«وَ إِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ»؛ اگر ظلم و آزاری به شما رسید، دقیقاً به همان اندازه (تلافی و مقابله به مثل) عقاب کنید.
اما بلافاصله در ادامه میفرماید: «وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَیْرٌ لِلصَّابِرِینَ»؛ اما اگر خویشتنداری کنید و صبور باشید، برای شما بهتر است.
👌ما نباید آیات الهی را تقطیع کنیم؛ این پیوستها در ذیلِ همان آیاتی است که جوازِ مقابله به مثل میدهند. بدیهی است که #مقابله_به_مثل باید بهعنوان یک حقِ شرعی و قانونی رسمیت داشته باشد، والّا جنایتکاران تمام دنیا را به تباهی میکشند؛
اما در مقامِ عمل، شارع هیچ #تشویقی به اجرای آن نکرده است.
تفاوت انتقام الهی با انتقام انسانی
#خونخواهی امام حسین(ع) به معنای برچیدن نظام ظلم و استقرار #عدالت است
دو پرسش مطرح است:
1-#انتقام در خصوص شهادت اباعبدالله الحسین (عَلَیْهِ السَّلَامُ) چه جایگاهی دارد؟
با التفات به اینکه قتله کربلا در قیامهای انتقامجویانه پس از عاشورا کشته شدند (مثلاً اشقیایی چون عمر بن سعد و عبیدالله بن زیاد توسط کسانی مانند مختار ثقفی به مجازات رسیدند)، اصرار بر استمرار این #خونخواهی در فرهنگ شیعه به چه معناست؟
2-اینکه در اعتقادات ما بیان میشود حضرت ولیعصر (عَجَّلَ اللَّهُ تَعَالَی فَرَجَهُ الشَّرِیفَ) ظهور میکنند تا انتقام خون امام حسین (عَلَیْهِ السَّلَامُ) را بگیرند، چه مفهومی دارد؟
آیا این بدان معناست که خون حضرت همینطور روی زمین مانده تا در نهایت در آخرالزمان توسط امام زمان (عَجَّلَ اللَّهُ فَرَجَهُ) انتقام آن گرفته شود؟
❇حقیقت #انتقام_الهی در کلام سیدالشهدا (ع) و امیرالمؤمنین (ع)
در منابع معتبر مقتل نظیر «وَقْعَهُ الطَّفِّ» اثر ابومخنف نقل شده است که در عصر عاشورا و در آن لحظات پایانی، امام حسین (عَلَیْهِ السَّلَامُ) خطاب به لشکر کوفه فرمودند:
به خدا قسم امیدوارم خداوند در برابر این اهانتها، به من کرامت ببخشد و جبران کند؛ «ثُمَّ یَنْتَقِمُ لِی مِنْکُمْ مِنْ حَیْثُ لَا تَشْعُرُونَ»؛ خداوند برای من از شما #انتقام خواهد گرفت، آنهم از جایی که خودتان هم شعور و درکش را نخواهید داشت!
ممکن است بفرمایید این انتقام نهایتاً از آستینِ امثال #مختار بیرون آمد؛ اما خیر، کلام حضرت عمیقتر است: «مِنْ حَیْثُ لَا تَشْعُرُونَ». یعنی انتقامی از شما گرفته میشود که اصلاً متوجه نمیشوید از کجا دارید ضربه میخورید!
⭕امام (عَلَیْهِ السَّلَامُ) فرمودند خدا انتقام میگیرد؛ یعنی خون مظلوم در نظام آفرینش اثرِ وضعی دارد و کار خودش را میکند، چه جانی بفهمد چه نفهمد.
🔻در روایتی (روایت سَکونی)، یکی از سپاهیان ابنزیاد با گستاخی فریاد زد:
(ای پسر فاطمه، خداوند چگونه میخواهد از ما انتقام بگیرد؟).
حضرت فرمودند: «یُلْقِی بَأْسَکُمْ بَیْنَکُمْ وَ یَسْفِکُ دِمَاءَکُمْ»؛ خداوند شما را به جان هم میاندازد!
یعنی تاوانِ این خونِ ریختهشده صرفاً این نیست که قاتل با خنجر مجازات شود؛ بلکه کل جامعه تبدیل به یک جامعه مصیبتزده، فلاکتبار و سیاه میشود که همه مردم با هم سر ناسازگاری پیدا میکنند و کدورت همهجا را فرا میگیرد. این همان انتقامی است که نمیفهمند از کجا خوردهاند.
🔴تفاوتِ بنیادین انتقام ما با انتقامِ الهی در همینجاست. 👌👌جنس #انتقامِ_خدا، همان عوارض و پیامدهای وضعیِ اعمالِ خودِ ماست.
♻ امیرالمؤمنین علی (عَلَیْهِ السَّلَامُ) در خطبه ۱۵۸ نهجالبلاغه درباره ظلم بنیامیه میفرمایند:
به خدا قسم هیچ خانه و خیمهای نمیماند مگر آنکه ظلمِ بنیامیه وارد آن شده و تاریکیاش همهجا را فرامیگیرد. سپس میفرمایند: «وَ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْ ظُلْمِهِمْ»؛
خداوند از این ظالمان #انتقام میگیرد. چگونه؟
در خورد و خوراک و نوشیدنیهایشان؛ «شِعَارُهُمُ الْخَوْفُ وَ دِثَارُهُمُ السَّیْفُ»؛
زندگیشان توأم با #ناامنی، ترس و وحشت میشود و خودشان هم نمیفهمند که اینها تاوان و عوارضِ همان ظلمی است که بر جامعه مستولی کردهاند.
♻همچنین حضرت در خطبه ۱۰۵ میفرمایند: «أَلَا وَ إِنَّ لِکُلِّ دَمٍ ثَائِراً، وَ لِکُلِّ حَقٍّ طَالِباً». هر خونی در این عالم، خونخواهی دارد.
⁉#خونخواه خونِ اهلبیت کیست؟
«وَ إِنَّ الثَّائِرَ فِی دِمَائِنَا کَالْحَاکِمِ فِی حَقِّ نَفْسِهِ، وَ هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا یُعْجِزُهُ مَنْ طَلَبَ، وَ لَا یَفُوتُهُ مَنْ هَرَبَ».
خونخواه ما شخصِ خداوند است؛ خدایی که هیچکس نمیتواند از دام انتقام و حکومتِ او فرار کند و هر زمان که فرمانِ انتقام الهی صادر شود، محقق خواهد شد.
سپس حضرت خطاب به بنیامیه قسم یاد کرده و میفرمایند: ای بنیامیه که ظلم کردید! بهزودی این قدرت و #حکومت از دست شما خارج شده و به دست دشمنانتان میافتد.
👌👌 این انتقال قدرت از #ظالم به دشمنانش، مصداقِ اتمّ #انتقام_الهی است.
با این تفاسیر، وقتی میگوییم امام زمان (عَجَّلَ اللَّهُ تَعَالَی فَرَجَهُ الشَّرِیفَ) «مُنْتَقِم» است، یعنی حضرت چنان ساختارِ ظلم را از بیخوبنِ صحنه هستی برمیکند که انتقام تمام مظلومانِ تاریخ گرفته میشود و قلب همه آنان آرام میگیرد.
از سخنراني ايت الله سروش محلاتي -محرم 1405كلمات كليدي: انتقام عفو خونخواهي قصاص ویرایش بوسیله کاربر 1405/05/02 12:01:55 ق.ظ
| دلیل ویرایش: ویرایش
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,380
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
🔴امام سجاد هيچ يك از قيامهاي #خونخواهي امام حسين را تاييد نكرد
⭕️خونخواهي و مطالبه خون امام حسين، يعني تلاش براي براي تحقق اهداف عالیه قیام ایشان .
❇حق قصاص براي اولياي دم مظلوم
در قرآن کریم قانونی به نام #قصاص داریم، آیه ۱۷۸ بقره اصل قصاص و آیه بعد فلسفه قصاص را بیان فرموده است. در سوره اسراء هم فرموده است:
وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا فَلَا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا، در ابتدا فرموده حق ندارید انسانی را مگر در مسیر حق و عدالت بکشید که قصاص و جهاد یکی از مسیرهای حق است.
قرآن از به ناحق کشته شدن به «مظلوما» تعبیر کرده و تاکید دارد که ما حق قصاص را برای اولیای دم قائل هستیم و الیته اولیای دم هم نباید در کشتن #اسراف کنند.
🟢امیرمؤمنان(ع) وقتی ابن ملجم مرادی یک ضربه به او زد به حسن بن علی(ع) فرمودند اگر من سالم ماندم که خودم تدبیری خواهم کرد ولی اگر از دنیا رفتم فقط یک ضربه به او بزنید و او را مثله و شکنجه نکنید.
🔴امام #سجاد ع هيچ يك از قيامهاي #خونخواهي امام حسين را تاييد نكرد
در بحث ما ، کشته شدن مظلومی به نام امام #حسین (ع) را داریم و باید ببینیم در اینجا
❓اولیای دم امام حسين(ع) چه کسانی هستند؟
در تاریخ سه قيام ،قیام مردم مدینه موسوم به حره، قیام توابین و قیام مختار ثقفی، در خونخواهی امام حسین(ع) انجام شد.
امام سجاد(ع) در جنگ مدينه (واقعه حره) اعلام #بیطرفی کردند، اگر امام بی طرف نبودند و تقیه نمیکردند نسل امامت منقرض شده بود
#توابين و سليمان بن صرد هم طبق اجتهاد خودش توبه عملی کرد. ما در هیچ جای تاریخ نداریم که قیام توابین با تایید و نظر امام سجاد(ع) باشد بلکه اجتهاد خود آنها بود.
#مختار هم با یارگیری از موالیان (اعم از ایرانی و اغیرایرانی) و ارتباط با محمدبن حنفیه (که البته این هم خیلی صریح نیست) اقدام خود را شروع کرد و ما هیچ سند تاریخی نداریم که وی حکمی از امام سجاد(ع) گرفته باشد.
قيام مختار به صورت نسبی در مقایسه با قیامهای قبل موفقتر بود و حرمله و ابن زیاد و خولی و شمر و عمرسعد و … را کشت ولی نسبت به اهداف قیام امام حسین(ع)، قیام موفقی نبود.
⭕️امام زمان عج، تنها خونخواه صالح حسین ع
❓حال چه کسی خونخواه امام خواهد بود؟
در درجه اول خونخواه امام حسین(ع)، خود خداست ولی خدا اراده خود را از طریق امام معصوم(ع) جاری میکند و آن امام، #امام_زمان (عج) است.
در دعای ندبه میخوانیم: این الطالب بدم المقتول بکربلا؛
در زیارت عاشورا هم میخوانیم: فاسئل الله الذی اکرم مقامک و اکرمنی بک ان یرزقنی طلب ثارک مع امام منصور من اهل بیت محمد(ص).
خود امام سجاد(ع) هم فرمودهاند از خدا میخواهم که روزی من کند که دنبال خونخواهی امام حسین(ع) زیر پرچم امام منصور از اهل بیت محمد(ص) باشم.
🟢خونخواهي و مطالبه خون امام حسين، تحقق اهداف عالیه قیام ایشان است.
❓حال ممکن است این سؤال پیش بیاید که مگر مختار قاتلان را قصاص نکرد؟
این، بخشی از کار است زیرا امام حسین دنبال اقامه حق و از بین بردن باطل، امر به معروف و نهی از منکر و … بود و مادامی که اهداف ایشان در تمام پهنه هستی و حداقل در جهان اسلام محقق نشده است
🔻🔻خون امام حسین(ع) مطالبه دارد و پیجویی خون او یعنی تحقق اهداف عالیه قیام ایشان .
از سخنراني دكتر مجيد معارف استاد دانشگاه تهران-محرم 1404
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,380
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
قصاص حق است، اما بدون سنجش عقلانی، #عدالت به چرخه #خشونت تبدیل میشود
❇در ادبیات دینی ما، وقتی با بدی و ظلم دیگران مواجه میشویم، چهار نوع مواجهه ممکن است صورت گیرد:
1-مقابله به اَشَدّ: مواجههٔ اول این است که در مقابل ظلم، برخورد بدتری داشته باشیم و تلافی سنگینتری کنیم. قرآن کریم این کار را عین ظلم تلقی کرده است.
2-مقابله به مثل: مواجههٔ دوم این است که به همان اندازه، مقابله کنیم که از آن تعبیر به انتقام و قصاص میشود. این حق، در قرآن مجاز شمرده شده است
3-عفو و گذشت: این مسیر در آیات فراوان و در سیره پیشوایان دینی ما به وفور مورد تأکید قرار گرفته است.
4-مقابله به اَحسَن: مواجههٔ چهارم برخورد با نیکی در برابر بدی است. قرآن میفرماید: «وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ»
البته نکته ظریفی که باید به آن توجه کرد این است که این عفو، یک سری تخصیصها و قیود دارد. گاهی گذشت باعث فساد میشود.
🔴خونخواهی در مکتب عاشورا
مسئله خونخواهی عاشورا که با تعبیر بلندی چون «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ» در زیارات ما متبلور است، دقیقاً مشابه بحث سنت انتقام الهی نیازمند یک فهم عمیق منظومهای است. آموزههای دینی، عاشورا را به گونهای ترسیم کردهاند که چراغی برای مبارزه همیشگی با ظلم روشن بماند. معنای این خونخواهی، صرفاً قصاص از افراد خاص یا انتقامگیری کور نیست. اگر اینطور بود، ما باید «يَا لَثَارَاتِ عَلِيٍّ» هم میداشتیم! امیرالمؤمنین پدر ائمه است؛ چرا نمیگوییم «يَا لَثَارَاتِ الْحَسَنِ»؟ چرا نمیگوییم «يَا لَثَارَاتِ الْكَاظِمِ»؟
این نشان میدهد که قیاس این قصه و استفاده از این تعابیر برای هر موقعیت و هر شخصی جایز نیست. عاشورا یک ویژگی منحصربهفرد دارد و نباید بیدلیل به موارد دیگر تعمیم داده شود، چرا که باعث لوث شدن آن جایگاه میشود. پس شعار خونخواهی سیدالشهدا، یک اصل بنیادین در تفکر شیعی برای زنده نگه داشتن #روحیه_ظلمستیزی است و نباید آن را در حوادث جاری تقلیل داد.
🟢 قصاص یا انتقام، هرچند یک #حق_مشروع و گاهی کاملاً مطلوب است، اما تحقق هر حق و امر مجازی نیازمند بررسی دقیق شرایط، بسترها و مقدرات است. اگر بنا بود انتقام بدون هیچ قید و شرطی محقق شود، چرا این انتقام نهایی به زمان ظهور امام زمان (عج) موکول شده است؟ معلوم میشود شرایط همیشه فراهم نیست.
فاصله زمان شهادت امام حسن (ع) تا واقعه عاشورا ده سال بود؛ امام حسین (ع) در این مدت برای خونخواهی یا اقدام نظامی جهت قصاص قاتلان برادرشان اقدامی نکردند. سایر ائمه نیز با در نظر گرفتن شرایط عمل میکردند.
♦مجاز بودن یک حق، یک مسئله است و تحقق آن با توجه به بسترها و پیامدها، مسئلهای دیگر. گاهی میشنویم که برخی از روی احساسات میگویند: «هر چه هزینه داشته باشد ما میدهیم!»
شما از طرف خودتان این هزینه را میدهید، اما وقتی پای جان، آبرو، حیثیت و زندگی اجتماعی یک ملت در میان است، باید جوانب بسیاری را سنجید
لذا صرفِ مجاز و حق بودنِ انتقام نباید باعث شود فراتر از آن مرزهای عقلانی و شرعی حرکت کنیم. انتقام یک حق مسلّم است (و گاهی در زمره استثنائات عفو قرار میگیرد)، اما باید با دقت نظر کامل به شرایط وقوع، رضایت عمومی، و پیامدها و آسیبهای آن توجه کرد و نمیتوان با کلیگویی نسخههای هیجانی پیچید.
استاد مهدي مهريزي
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,380
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
#انتقام و #خونخواهي در #قرآن و #سنت
كشتن چند نفر در برابر يك انسان صاحب منصب، نگاه قبيله اي و استكباري است كه قران مخالف آن است.
❇مسئله انتقام را از نظر دینی و از دیدگاه اخلاق اسلامی، میتوان در سه سطح بررسی کرد:
♦ سطح اول: انتقام در ساحَت شخصی و فردی
در این سطح، فرد میخواهد انتقام خونی را که از کسان و نزدیکانش ریخته شده است، بگیرد؛ چیزی که از آن بهعنوان « #قصاص» یاد میشود. در قرآن کریم و شریعت اسلام، چنین حقی برای «صاحبخون» قائل شدهاند که بتواند مطالبه خون کند. اما از آنسو نیز سفارش شده است که این مطالبه خون، با اسراف، خشونتِ زیاد و رفتارهای ناشایست همراه نباشد.
این یعنی چه؟ در گذشته میان قبایل عرب رسم بود که اگر بزرگِ قبیلهای کشته میشد، به سراغ قاتل نمیرفتند؛ بلکه میگفتند باید بزرگِ قبیله مقابل کشته شود! اما از نظر اسلام، در مقابل مقتول، فقط و فقط قاتل کشته میشود، نه یک انسانِ هموزن و همسنگِ مقتول در قبیله قاتل. مسئولیت هر عملی منحصراً بر عهده کسی است که آن را انجام داده است.
🔻آنها میگفتند اگر انسان بزرگ، شریف و دارای موقعیتی از یک قبیله، خاندان یا مملکتی کشته شود، تقاص خونِ این یک نفر، کشته شدنِ دهها نفر است! خب، این یک #نگاه_استکباری بود. و اکنون نیز در این مستکبران معاصر دیده میشود.
🔻قرآن بهشدت با این نگاه مخالف است. ما نباید اینگونه نگاه کنیم که مثلاً اگر رهبری از جمهوری اسلامی کشته شد، باید در ازای او دهها نفر را بکشیم؛ خیر.
مولا امیرالمؤمنین (ع) در همین ساحتِ قصاص فردی میفرمایند: «أَلَا لَا يُقْتَلَنَّ بِي إِلَّا قَاتِلِي» (مبادا کسی جز قاتلِ من در برابر خون من کشته شود).
مضافاً بر اینکه در همین ساحت نیز، بهکرات به عفو، گذشت، بخشش و اکتفا به «دیه» سفارش شده است.
♦سطح دوم: خونخواهی قومی، ملی و گروهی
این نوع خونخواهی در تاریخ سابقه بسیار طولانی دارد. به این معنا که یک قوم، ملیت یا طایفهای برای دفاع از غرور ملی و گروهیِ خودشان، میخواهند انتقام آسیبهای گذشته را بگیرند. این نوع خونخواهی بههیچوجه مورد تأیید اسلام نیست. در سنت پیامبر اکرم (ص)، در سیره ائمه اهلبیت (علیهمالسلام) و در تعالیم قرآن کریم، چنین خوی و خصلتی هرگز تأیید نشده است.
بنابراین، ما در اسلام چیزی به نام دفاع از « #خون_ملی»، «حیثیت ملی» یا «غرور ملی» به این شکل نداریم. آنچه ما باید برای ملت دنبال کنیم، #منافع_ملی، مصالح ملی و خیر ملی است. اگر خیر ملی یکجا در دفاع است، باید دفاع کنیم؛ در جنگ است، باید بجنگیم؛ در مقاومت است، مقاومت کنیم؛ در سازش است، سازش کنیم؛ در صلح است، صلح کنیم؛ و در سازندگی است، باید بسازیم
🔻پس در امور ملی، فقط و فقط «منافع و مصالح ملی» باید معیار قرار گیرد. اما مفاهیمی مثل #انتقام_ملی یا انتقام گرفتن برای کشتهشدگان ملی را نه معقول میدانیم و نه از سنت و فرهنگ اسلامی چنین چیزی فهمیده میشود.
♦سطح سوم: انتقام آرمانی و حقطلبانه
این نوع انتقام به این معناست که بخواهیم از زشتی، پلشتی و جنایت انتقام بگیریم. ممکن است این مورد گاهی با مورد قبلی اشتباه گرفته شود؛ اما تفاوتش در این است که در مورد قبلی، ما کاری به حق و باطل نداشتیم، بلکه صرفاً چون فردی از قوم، قبیله یا ملت ما کشته شده بود، میخواستیم تلافی کنیم. خب، اتفاقاً در چنین دعوایی ممکن است آن یک نفری که از طایفه یا قوم من کشته شده، اصلاً بر حق نبوده باشد! به همین دلیل است که آن نوع خونخواهی اعتباری ندارد و نه عقل آن را تأیید میکند، نه شرع و نه حتی اخلاق.
اما در این سطح سوم، معیار ما «حق، #عدالت، ارزشهای انسانی و اخلاقی» است. عقل، وجدان اخلاقی، انصاف و شریعت نیز این نوع تقاص را کموبیش تأیید میکنند؛ به این معنا که من بهخاطر عدالت، انسانیت، ارزشهای اخلاقی و الهی بخواهم از زشتی و پلیدی انتقام بگیرم.
وقتی صحبت از گرفتن انتقام شهیدانِ وقایع اخیر میشود قاعدتاً مراد باید همین قسم سوم باشد.
حال اگر رویکرد ما اینگونه شد، چند نکته مهم باید مورد توجه قرار گیرد:
🛑انتقام، لزوماً یک اقدام متقابلِ یکبهیک نیست:
در فرهنگ اسلامی، در روایات، زیارات و ادعیه فراوان میبینیم که مسئله انتقامِ خون سیدالشهدا (ع) مطرح میشود. ما در مقام دعا از خدای تبارکوتعالی درخواست میکنیم که ما را جزو کسانی قرار دهد که در خونخواهی حسین (ع) شریک باشیم. من امروز چطور میتوانم در گرفتن انتقام از آنها سهیم و دخیل باشم؟
معلوم میشود گرفتن انتقام سیدالشهدا (ع) اصلاً ربطی به «افراد» ندارد.
حضور فرازمانی در جبهه حق:
ما امروز میتوانیم جزو سپاه امیرالمؤمنین (ع) در جنگ جمل، بَدْر، صِفِّين و نهروان باشیم. اما چگونه؟
👌 با پیوستن به آن #آرمانی که آنها دنبال میکردند، نه با دعوای فردی با اشخاص!
حقیقتِ #خونخواهی در کلام وحی و ائمه
❇ خودِ واژه « #انتقام» تعبیر چندان دلنشینی نیست و در ادبیات دینی ما هم کمتر به کار رفته است.
برعکس، کلمه انتقام در لسان امیرالمؤمنین (ع) بهعنوان یک خصلتِ ناپسند تلقی شده است؛ آنجا که میفرمایند: «الِانْتِقَامُ مِنْ شِيَمِ اللِّئَامِ» (انتقام گرفتن، از روشها و خصلتهای افرادِ پَست است).
این خونخواهی، در واقع یعنی حقخواهی، تظلّم، عدالتخواهی و تلاش برای رسیدن به همان حقیقتی که این شهیدان برای آن تلاش میکردهاند.
این همان حقیقتِ خونخواهی سیدالشهدا (ع) است. اگر شما در جبهه حق تلاش میکنید تا به عدالت، حقیقت و خوبی برسید و بر این مدار رفتار میکنید، در حقیقت دارید تقاصِ خون یحیی را از هیرودس، تقاص خون یاسر و سمیه را از بنیمخزوم، و تقاص خون سیدالشهدا (ع) را میگیرید.
🛑معنای اینکه «منتقم خون سیدالشهدا (ع)، حضرت مهدی (ع) خواهد بود» چیست؟
متأسفانه گاهی با سادهدلی و سادهاندیشی میگویند: «بله، مهدی (ع) میآید، عدهای را از قبر درمیآورد، آتش میزند، به درخت آویزان میکند و فلان کارها را انجام میدهد…».
گویی گمان کردهاند موضوع فقط یک حقخواهی و انتقامجوییِ فردی و تقاص پس دادن است! خیر، موضوع یک جریان فکری باطل است که دین را ابزار استفادههای شخصی، گروهی و نامتناسب قرار میدهد؛ جریانی که در طول تاریخ همواره وجود داشته است.
پس نباید آدرس اشتباه بدهیم!
خونخواهی از شهیدان این است که ما راه را بهسمت حقیقت و عدالت پیدا کنیم. این حقخواهی هیچ منافاتی ندارد با اینکه در برههای با مبارزه همراه باشد، زمانی با تلاش برای سازندگی، و حتی گاهی با درس خواندن همراه باشد. پدری که فرزند خردسال خود را به فضیلت، درس خواندن و تلاشی متناسب با سن و سالش تشویق میکند، دارد او را به مسیر خونخواهیِ انبیا و اولیا دعوت میکند. مادری که فرزندش را برای جامعه انسانی، اسلامی، اخلاقی و متعالی تربیت میکند، در حال سوق دادن او به مسیر خونخواهی انبیا است. نگاه ما به مسیر انبیای الهی باید چنین باشد.
♦انتقام در زمانه ما
ما اگر واقعاً بخواهیم انتقام همه شهیدان تاریخ را بگیریم؛ باید «انسان» باشیم.
باید استقامت به خرج دهیم. باید به مبارزه با ظلم، دروغ و باطل ادامه دهیم.
آنجا که جای #استقامت و ایستادن و مبارزه کردن است، بایستیم؛ آنجا که جای #نرمش است، نرمش کنیم؛ و آنجا که جای مجاهدت است، #مجاهدت کنیم
🔻بنابراین، تبدیل کردنِ «انتقام» به یک شعار برای پیگیریِ یکسری عملیات نظامی خاص، یا رفتارهای اجتماعی، سیاسی و اجراییِ مقطعی در شرایط فعلیِ کشور، به نظر میآید سوءفهم و سوءبرداشت از معنای انتقام است.
انتقام یک سنت الهی است و ما باید بر اساس این سنت الهی عمل کنیم؛ و این عمل عبارت است از قرار گرفتن در مسیر حق، عمل کردن به وظیفه الهی، و پیوستن به جبهه حق
حجت الاسلام مسعود اديب
|
|
|
|
|
|
جهش به انجمن
شما مجاز به ارسال مطلب در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ارسال پاسخ در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به حذف مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ویرایش مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ایجاد نظر سنجی در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به رای دادن در این انجمن نمی باشید.
